വാള്‍സ്റ്റ്രീറ്റ് പ്രതിസന്ധിയും ബര്‍ലിന്‍ ഭിത്തിയുടെ വീഴ്ച്ചയും

University of Chicago യില്‍ നയോമി ക്ലെയിന്‍(Naomi Klein) സംസാരിക്കുന്നു:

വായ്പാത്തകര്‍ച്ച ലോകം മുഴുവനുള്ള സാമ്പത്തിക കമ്പോളങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയാണ്. സെപ്റ്റംബറില്‍ 160,000 പേര്‍ക്കാണ് അമേരിക്കയില്‍ തൊഴില്‍ നഷ്ടപ്പെട്ടത്. സാമ്പത്തിക ഉരുകിയൊലിക്കലില്‍ മൂലം നേരിട്ടുണ്ടായ നഷ്ടത്തെ ഇതില്‍ കൂട്ടിയിട്ടില്ല. സര്‍ക്കാര്‍ നല്‍കിയ 70000 കോടി ഡോളറിന്റെ ധനസഹായം നിമിത്തം വാള്‍സ്റ്റ്രീറ്റ് ഇപ്പോള്‍ സുഖമായി ശ്വാസം വലിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ അത്ര പെട്ടെന്ന് പഴയ പോലെ ആകില്ല.

2002ല്‍ മില്‍റ്റണ്‍ ഫ്രീഡ്മാന്‍ (Milton Friedman) 90 വയസായ സമയത്ത് പിറന്നാള്‍ ആഘോഷത്തിന് ബുഷ് അദ്ദേഹത്തെ വൈറ്റ് ഹൌസിലേക്ക് വിളിച്ച് വരുത്തി ആദരിച്ചു. ബുഷ് ഉള്‍പ്പടെ എല്ലാവരും പ്രസംഗിച്ചു. കൂട്ടത്തില്‍ ഏറ്റവും നന്നായ പ്രസംഗം ഡൊണാള്‍ഡ് റംസ്ഫെല്‍ഡിന്റേതായിരുന്നു(Donald Rumsfeld). ആ പ്രസംഗത്തിലെ എനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഉദ്ധരണി ഇതായിരുന്നു – റംസ്ഫെല്‍ഡ് പറഞ്ഞു, “ആശയങ്ങള്‍ക്ക് പരിണതഫലമുണ്ടെന്നുള്ള സത്യത്തിന്റെ സാക്ഷാല്‍ക്കാരമാണ് മില്‍ട്ടണ്‍”.

Wall Street ഉം Main Street ഉം നാം ഇപ്പോള്‍ കാണുന്ന സാമ്പത്തിക അരാജകത്വം പല ഘടകങ്ങളില്‍ നിന്ന് തുടങ്ങിയതാണെങ്കിലും പ്രധാന കാരണം ഈ സ്കൂളില്‍ നിന്ന് വന്ന Milton Friedman ന്റേയും കൂട്ടാളികളുടേയും ആശയങ്ങളാണ്. ആശയങ്ങള്‍ക്ക് പരിണതഫലമുണ്ട്.

ഏകാധിപത്യ കമ്യൂണിസം കാരണത്താല്‍ ബര്‍ലിന്‍ മതില്‍ തകരുന്നത് പോലെയാണ് Friedmanism ത്താല്‍ Wall Street തകരുന്നത് കണ്ടിട്ട് എനിക്ക് തോന്നിയത്. തത്വസംഹിതയുടെ കുറ്റം. അഴുമതിയുടേയും അത്യാര്‍ത്തിയുടേയും പേരില്‍ അത് എളുപ്പം കഴുകി കളായാനാവില്ല. കാരണം റീഗണിന്റെ കാലം മുതല്‍ക്ക് അത്യാര്‍ത്തിയെ അഴിച്ചുവിടുകയും ജനത്തേയും ഉപഭോക്ത്താക്കളേയും സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന നിയന്ത്രകനായ സര്‍ക്കാരിനെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നയത്തിലായിരുന്നു നാം ജീവിച്ചത്. 1929 ലെ കമ്പോള തകര്‍ച്ചക്ക് ശേഷം അക്കാലത്താണ് liberation പ്രസ്ഥാനത്തിന് ശക്തി കിട്ടിയത്. നിയന്ത്രണങ്ങളില്‍ നിന്നെല്ലാം മൂലധനത്തിന് സ്വതന്ത്രമാകാന്‍ കഴിഞ്ഞകാലം.

ഈ തത്വസംഹിത തകരുന്നു എന്നതിനോട് എനിക്ക് യോജിപ്പില്ല. എനിക്ക് തോന്നുന്ന് ഈ തത്വസംഹിത വളരേറെ വിജയരമാണെന്നാണ്. University of Chicago യുടെ പാഠപുസ്തകങ്ങളടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയല്ല അത്. ലോക വികസനവും ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതൊന്നുമായിരുന്നുല്ല ആ പ്രോജക്റ്റ് കൊണ്ട് അവര്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. [അവര്‍ അങ്ങനെ പ്രചരിപ്പിന്നുണ്ടെങ്കില്‍ കൂടിയും.]

അതുകൊണ്ട് നാം പറയും ഈ തത്വസംഹിത തകരുകയാണെന്ന്. ഞാന്‍ വിയോഗിക്കുന്നു. എനിക്ക് തോന്നുന്നത്, അത് അത്യധികമായി വിജയിച്ചു എന്നാണ്. ചിക്കാഗോ സര്വ്വകലാശാലയുടെ പാഠപുസ്തകങ്ങളില്‍ പറഞ്ഞപോലെ, ലോകത്തിന്റെ വികസനം, ദാരിദ്ര്യ നിര്മ്മാര്ജ്ജനം തുടങ്ങിയവയ അല്ല ഈ പ്രോജക്റ്റ്. സത്യത്തില് ഇത് സമ്പന്നര്‍ ദരിദ്രര്‍ക്ക് മേല്‍ നടത്തുന്ന വര്‍ഗ്ഗ സമരമാണ്. അതില്‍ അവര്‍ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു. ദരിദ്രര്‍ അതിനെതിരെ ചിറുത്തു നില്ക്കാന് ശ്രമിക്കുന്നു. ഒരു തത്വചിന്തയുടെ കുറ്റാരോപണം ആണിത്. ആശയങ്ങള്‍ക്ക് പരിണതഫലമുണ്ട്.

പല കാരണങ്ങള്‍ കൊണ്ടും പല വിഭാഗങ്ങളില്‍ നിന്നുമുള്ള ആളുകള്‍ മില്‍ട്ടണ് ഫ്രീഡ്മനോട് (Milton Friedman) അത്യധികമായി കൂറുള്ളവരാണ്. മില്‍ട്ടണ് ഫ്രീഡ്മന് ലാഭരമായ ചിന്തകളേക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനുള്ള നല്ല മിടുക്കുണ്ട് എന്ന് എനിക്ക് ലോകവിദ്വേഷം(cynical) തോന്നുന്ന സമയങ്ങളില്‍ ഞാന്‍ പറയാറുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന് ബഹുമതികള്‍ കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകള്‍ക്ക്(work) ബഹുമതികള്‍ കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ഞാന്‍ വ്യക്തിപരമായി അത്യാര്‍ത്തിയുള്ളയാളല്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകള്‍ സര്‍വ്വകലാശാലകള്‍ അംഗീകരിച്ചു, FedEx ഉം Pepsi യും പണം മുടക്കിയ പത്ത് ഭാഗങ്ങളുള്ള ഡോക്കുമെന്ററിയായ Freedom to Choose നിര്‍മ്മിച്ച ബുദ്ധിജീവികള്‍ അംഗീകരിച്ചു. അങ്ങനെ കോര്‍പ്പറേറ്റ് ലോകത്തിന് മില്‍ട്ടണ് ഫ്രീഡ്മനോട് നല്ല സമീപനമായിരുന്നു. കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങള്‍ അവര്‍ക്ക് ഗുണകരമായിരുന്നു.

അതുപോലെ അദ്ദേഹം അതിഗംഭീരമായി പ്രചോദനം നല്ക്കുന്ന മഹാനായ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. മറ്റെല്ലാ അദ്ധ്യാപകരെ പോലെ അദ്ദേഹത്തിനും വിദ്യാര്‍ത്ഥികളെ വിഷയങ്ങളില്‍ അഭിനിവേശം ഉണ്ടാക്കുനുള്ള കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ കുറവുകളില്ലാത്ത സ്വപ്ന ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയത്തില്‍ അഭിനിവേശമുണ്ടാക്കിയെടുക്കാനുള്ള, മിക്ക ideologues നും, മിക്ക കരുത്തുള്ള ideologues നും – ഞാന് “മൗലികവാദി” (“fundamentalists”)എന്ന് വിളിക്കും – ഉള്ള കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിന് ധാരാളമുണ്ടായിരുന്നു. ആ സ്വപ്ന ലോകം പരിപൂര്‍ണ്ണമായിരിക്കും. ക്ലാസ് മുറികളിലും ചര്‍ച്ചാ മുറികളും ആ utopian ആശയങ്ങള്‍ എല്ലാ കണക്കുകളേയും കൃത്യമായി പാലിക്കും. കൂടാതെ അദ്ദേഹം ഒരു മികച്ച ഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു. അത് അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതല്‍ ആകര്‍ഷകമാക്കി. അദ്ദേഹം നിര്‍മ്മിച്ച പൂര്‍ണ്ണമായ utopian കമ്പോള സ്വപ്നം ആയ മാതൃകകളും ആകര്‍ഷകമായി.

പ്രകൃതിപരമാണെന്നുള്ള ഈ വശ്യത, അതായത് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രമെന്നത് രാഷ്ട്രതന്ത്ര ശാസ്ത്രമോ സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രമോ അല്ലെന്നും അത് ഭൌതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം എന്നിവ പോലുള്ള കട്ടിയായ ശാസ്ത്രമാണ് എന്ന ആശയം Friedman പാരമ്പര്യമുള്ള Arnold Harberger പോലുള്ള University of Chicago സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ നിരന്തരം പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ആശയമാണ്. അതുകൊണ്ട് നാം ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയുടെ പാരമ്പര്യം നാം പരിശോധിച്ചാല്‍ അത് സ്വകാര്യവത്കരണം, ഉദാരവത്കരണം, സ്വതന്ത്രവ്യാപാരം, സര്‍ക്കാര് ചിലവ് ചുരുക്കല്‍ തുടങ്ങിയ വെറും രാഷ്ട്രീയമോ സമ്പത്തികമോ ആയ ലക്ഷ്യമല്ലെന്ന് കാണാന് കഴിയും. രാഷ്ട്രീയവും മനശാസ്ത്രവുമായൊക്കെ സംവദിക്കുന്ന ഒരു സങ്കര ശാസ്ത്രമെന്ന(hybrid science) നിലയില് നിന്ന് സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തെ, ആര്‍ക്കും ചോദ്യം ചെയ്യാന്‍ പറ്റാത്ത ഒരു കടുത്ത ശാസ്ത്രമായി (hard science) മാറ്റിയതാണ് അവരുടെ പാരമ്പര്യം. പക്ഷേ അപൂര്‍ണ്ണമായ, വൃത്തികെട്ട യഥാര്‍ത്ഥ ലോകം. അതല്ലേ നിങ്ങള്‍ മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകരോട് സംസാരിക്കാത്തത്?

ഈ സ്കൂളില്‍ 1950കളിലും ’60കളിലുമുള്ള ഈ ആശയങ്ങള്‍ കൂടുതലും സിദ്ധാന്തം എന്ന മണ്ഡലത്തിലാണുള്ളത്. അവ ഉന്നതവിദ്യാലയ (academic) ആശയങ്ങളാണ്. അതുമായി അനുരാഗബദ്ധരാകാന്‍ എളുപ്പം. കാരണം അത് സമ്മിശ്ര സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ ഭരിക്കുന്ന യഥാര്‍ത്ഥ ലോകത്ത് പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടില്ല.

Milton Friedman ന്റെ ആശയങ്ങള്‍ പ്രായോഗികമാക്കിയ യഥാര്‍ത്ഥ ലോകത്തിന് എന്ത് സംഭവിച്ചു എന്നത് ചര്‍ച്ച ചെയ്യാനാണ് ഞാന്‍ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് എന്ത് സംഭവിച്ചു, ജനാധിപത്യത്തിന് എന്ത് സംഭവിച്ചു, സാമൂഹ്യ ഘടനക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു, രാഷ്ട്രീയക്കാരും കോര്‍പ്പറേറ്റും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിനെന്ത് സംഭവിച്ചു. കാരണം ഞാന്‍ ഇതിലൊരു ക്രമം കാണുന്നു.

എന്റെ രീതികളെ ഈ മുറിയിലുള്ള Friedmanites എതിര്‍ത്തേക്കാം. ഞാന്‍ അത് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. പിനോഷേ (Pinochet) കീഴിലെ ചിലിയെക്കുറിച്ചോ, യെല്സ്റ്റീനും (Yeltsin) ചിക്കാഗോ പയ്യന്മാര്‍ക്ക് കീഴിലെ റഷ്യയേക്കുറിച്ചോ Deng Xiaoping ന് കീഴിലുള്ള ചൈനനയേക്കുറിച്ചോ ബുഷിന്റെ കീഴിലുള്ള അമേരിക്കയേക്കുറിച്ചോ, പോള്‍ ബ്രമ്മറുടെ(Paul Bremer) കീഴിലുള്ള ഇറാഖിനെക്കുറിച്ചോ ഞാന്‍ സംസാരിക്കുമ്പള്‍, ഇവയെല്ലാം Milton Friedman ന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ വളച്ചൊടിക്കലാണ് എന്ന് അവര്‍ പറയും. അടിച്ചമര്‍ത്തലുകളേക്കുറിച്ചും, നിരീക്ഷണങ്ങളേക്കുറിച്ചും സര്‍ക്കാര്‍ വലുതാകുന്നതിനേക്കുറിച്ചും, വ്യവസ്ഥയിലെ ഇടപെടുകളെക്കുറിച്ചും പറയുമ്പോള്‍ അതെല്ലാം പരിഗണിക്കാന്‍ പോലും വലിപ്പമില്ലാത്താണെന്നാണ് അവരുടെ ഭാവം. സത്യത്തില്‍ തട്ടുപുരയിലെ പരീക്ഷണശാലകളില്‍ നിന്ന് ഇറങ്ങിവന്ന് ജീവന് വെച്ച പരിപൂര്‍ണ്ണമായ, സംതുലിതമായ, വിശിഷ്ടമായ സ്വതന്ത്ര കമ്പോളത്തേക്കാളുപരി ഇവ crony capitalismഓ corporatismഓ പോലെയാണ്. അപ്പോഴും Milton Friedman സര്‍കാര്‍ ഇടപെടലുകളെ എതിര്‍ത്തിരുന്നു, അദ്ദേഹം മനുഷ്യാവകശത്തിനായി നിലകൊണ്ടു, അദ്ദേഹം എല്ലാ യുദ്ധങ്ങള്‍ക്കും എതിരായിരുന്നു എന്നൊക്കെ നാം സ്ഥിരമായി കേട്ടുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. അതില്‍ ചില അവകാശവാദങ്ങള്‍, എല്ലാമല്ല, ശരിയാകും.

എന്നാല്‍ ഇതാണ് സംഗതി. ആശയങ്ങള്‍ക്ക് പരിണതഫലമുണ്ട്. ഉന്നത പാഠ്യശാലയുടെ സംരക്ഷണത്തില്‍ നിന്ന് നിങ്ങള്‍ പുറത്ത് വന്ന് ശരിക്കുള്ള നയ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ (policy prescriptions) നല്കിത്തുടങ്ങുമ്പോള്‍, Milton Friedman ന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖമാണത്, അദ്ദേഹം വെറുമൊരു വിദഗ്ദ്ധനല്ല. അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായ ഒരു എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു. ചൈന, ചിലി, അമേരിക്ക തുടങ്ങി ലോകം മൊത്തമുള്ള നേതാക്കളെ അദ്ദേഹം കണ്ടുമുട്ടിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓര്‍മ്മക്കുറിപ്പ് ഒരു “who’s who” ആണ്. അതുകൊണ്ട്, എപ്പോള്‍ നിങ്ങള്‍ ആ സംരക്ഷണത്തില്‍ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന് ശരിക്കുള്ള നയ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ നല്കിത്തുടങ്ങുമ്പോള്‍, നിങ്ങളുടെ ആശയങ്ങള്‍ക്ക് ലോകത്തിലെ ഫലമെന്തെന്ന നിങ്ങളുടെ തന്നെ ചിന്തകള്‍ അടിസ്ഥാനമാക്കിയേ നിങ്ങളേ വിലയിരുത്താന്‍ പാടുള്ള എന്ന ആര്‍ഭാടം ഇല്ലാതാകുകയാണ്. ശരിക്കും ആ ആശയങ്ങള്‍ എങ്ങനെ ലോകത്തെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതിനെ നിങ്ങള്‍ നേരിടേണ്ടിവരും. യാഥാര്‍ത്ഥ്യം നിങ്ങളുടെ എല്ലാ utopian സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ക്കും എതിരാണെങ്കില്‍ പോലും നിങ്ങള്‍ക്കത് നേരിടേണ്ടിവരും. “Milton Friedman ന്റെ നയങ്ങള്‍ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദൌര്‍ഭാഗ്യം” എന്ന Friedman ന്റെ പ്രധാന പ്രതിയോഗിയായ John Kenneth Galbraith ന്റെ പ്രസ്ഥാവന പ്രസക്തമാണ്.

പരിപൂര്‍ണ്ണമായ, സംതുലിതമായ, വിശിഷ്ടമായ, ഭംഗിയുള്ള ഒരു ആശയത്തെ വൃത്തികെട്ട യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങളുമായി ചേര്‍ത്ത് വെച്ച് പരിശോധിക്കുന്നത് വേദനയുള്ള ജോലിയാണ്. മൌലികവാദ ചിന്താഗതികളില്‍ നിന്ന്, ആശയപരമായ constraints ല്‍ നിന്ന് മോചനം നേടാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്‍ എല്ലാവരും നേരിടുന്ന വേദനയാണ് ആ ജോലി. ഉദാഹരണത്തിന് എന്റെ grandparents കടുത്ത മാര്‍ക്സിസ്റ്റ്കാരായിരുന്നു. ’30കളിലും ’40 കളിലും സോവ്യേറ്റ് യൂണിയന് പ്രതിനിധാനം ചെയ്തിരുന്ന egalitarian സ്വപ്നത്തില്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. gulags ന്റെ യാഥ്യാര്‍ത്ഥ്യം, തീവൃമായ അടിച്ചമര്‍ത്തല്‍, hypocrisy, Stalin’s pact with Hitler എന്നിവയാല്‍ അവരുടെ illusions തകര്‍ന്നു.

തീവൃ ആശയങ്ങളുടെ പേരില്‍ ഇടത്പക്ഷം നടത്തിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങളില്‍ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരാക്കണം(accountable). ഇപ്പോഴും അത് തുടരുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാനിത് പറഞ്ഞത്. ശരിക്കും ഇടത്പക്ഷത്തിന് ആരോഗ്യകരമായ പ്രവര്‍ത്തിയാണിത്. But I think that the process of having to examine the unacceptable compromises that were made in the name of hard ideology, that they are paying off in the way the left today is being reborn and re-imagined.

ചിക്കാഗോ സ്കൂള്‍ സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ പാഠപുസ്തകങ്ങളില്‍ നിന്ന് പുറത്ത് ചാടി യഥാര്‍ത്ഥ ലോകത്തില്‍ എത്തിയ അതേ സ്ഥലങ്ങളാണ് ഇന്ന് ഭൂമിയില്‍ ഇടത് പക്ഷത്തിന്റെ ശക്തി കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയത്. അത് ലാറ്റിനമേരിക്കയാണ്. ഒരു പ്രത്യേക കാരണം കൊണ്ടാണ് അത് സംഭവച്ചത്. ലാറ്റിനമേരിക്ക ഇടത് പക്ഷത്തേക്ക് പോകുന്നോ എന്നൊരു വലിയ ഭീതി 1950കളില്‍ അമേരിക്കയുടെ State Department നുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ പോലെ അന്നും ഇടത്തോട്ട് നീങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അവര്‍ “pink economists” എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിദഗ്ദ്ധര്‍, developmentalism, import substitution, socialism തുടങ്ങി എല്ലാം അവരെ പേടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് അമേരിക്കയുടേയും യൂറോപ്പിന്റേയും താല്‍പ്പര്യങ്ങള്‍ക്ക് ഹാനീകരമാകും എന്നതുകൊണ്ടായിരുന്നു ഈ പേടി. കാരണം import substitution മൂലം ചിലി, അര്‍ജന്റീന തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങള്‍ അവരുടെ പ്രകൃതി വിഭവങ്ങള്‍ വടക്കന്‍ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കുന്നത് നിര്‍ത്തിയേക്കാം. അതേപോലെ വിലപിടിച്ച ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതും നിര്‍ത്തിയേക്കാം. കാരണം സാമ്പത്തികമായി തെക്കന്‍ രാജ്യങ്ങള്‍ക്ക് അത് നഷ്ടമാണ്. സംരക്ഷണവാദത്തിന്റെ അതേ ഉപകരണങ്ങള്‍ അവര്‍ ഉപയോഗിച്ചേക്കാം. അത് ഭ്രാന്തന്‍ radical idea ആണ്. അത് ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാനാവില്ല.

അങ്ങനെ ഈ പദ്ധതി അടുപ്പത്ത് വെച്ചു. USAID ന്റെ ചിലിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയുടെ സാമ്പത്തിക വിഭാഗം മേധാവിയും ചേര്‍ന്ന് ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ ചര്‍ച്ചകളുടെ ദിശ തിരിച്ച് വിടാന്‍ ശ്രമിച്ചു. തുടക്കം ചിലിയിലായിരുന്നു. കാരണം അവിടെയായിരുന്നു developmentalism ത്തിന് ആഴത്തില്‍ വേരുകളുണ്ടായിരുന്നത്. ചിലിയിലെ ഒരു കൂട്ടം വിദ്യാര്‍ത്ഥികളെ ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയില്‍ കൊണ്ടുവന്ന് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ കീഴില്‍ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആശയം. അമേരിക്കയില്‍ പോലും തീവൃം എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന കൂട്ടത്തില്‍പ്പെട്ട സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞരായിരുന്നു ഇവര്‍. 1950കളില്‍ അത് കെയീഷ്യനിസത്തിന്റെ പിടത്തത്തിലായിരുന്നു. അതിനെ ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ വളര്‍ന്ന് വരുന്ന ഇടത് പക്ഷ ആശയങ്ങള്‍ക്കെതിരെ ഒരു ബദല്‍ എന്നനിലയില്‍ വളര്‍ത്തിയെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഇവര്‍ തിരികെ ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ പോയി pink economists നെ പ്രതിതുലനം(counterbalance) ചെയ്യും.

അങ്ങനെ ചിക്കാഗോ കുട്ടികള്‍(Chicago Boys) ജനിച്ചു. അത് ഒരു വിജയമായിരുന്നെന്നാണ് വിലയിരുത്തിയിട്ടുള്ളത്. Ford Foundation ധനസഹായം ചെയ്തു. 1950കളിലും ’60കളിലും നൂറുകണക്കിന് ലാറ്റിനമേരിക്കന്‍ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായ വിദ്യാര്‍ത്ഥിവേതന(scholarships)ത്തോടെ ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയില്‍ പഠിക്കാനായി എത്തി. അമേരിക്കയില്‍ പോലും ഒറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന അതി തീവൃ വലത് പക്ഷ ആശയങ്ങള്‍ സ്വീകരിച്ച് ബോധപൂര്‍വ്വം ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുക എന്ന പ്രത്യയശാസ്‌ത്രക്കടത്ത് പ്രോജക്റ്റ് എന്നാണ് ചിലിയിലെ ഏകാധിപത്യം തകര്‍ന്നതിന് ശേഷം വന്ന വിദേശകാര്യമന്ത്രിയായ Juan Gabriel Valdes പറഞ്ഞത്. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളാണ്.

എന്നാല്‍ ആ ആശയങ്ങള്‍ വീണ്ടും ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ പടരുന്നതായി ഇന്ന് നാം കാണുന്നു. ബലം ഉപയോഗിച്ച് അടിച്ചമര്‍ത്തിയതായിരുന്നു ആ ആശയങ്ങള്‍. പട്ടാള അട്ടിമറി നടത്തി വലിച്ചെറിഞ്ഞവയായിരുന്നു ആ ആശയങ്ങള്‍. അതിന് ശേഷം ചിലി, അര്‍ജന്റീന, ഉറുഗ്വേ, ബ്രസീല്‍ ഈ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം പല നിലയില്‍, ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയിലെ ക്ലാസ് മുറികളില്‍ പഠിപ്പിച്ചിരുന്ന ആശയങ്ങളുടെ പരീക്ഷണശാലകളായി. എന്നാല്‍ ഇപ്പോള്‍ ആ പഴയ ആശയങ്ങള്‍ വീണ്ടും അവിടങ്ങളില്‍ പുറത്തുവരാന്‍ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

എന്നാല്‍ ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ ഇപ്പോള്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുതിയ ഇടത് പക്ഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രം ജനാധിപത്യപരമാണെന്നതാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം. റഫേയല്‍ കൊറേയ(Rafael Correa) യെ ഇക്വഡോറിന്റെ പ്രസിഡന്റായി തെരഞ്ഞെടുത്തതിന് ശേഷം അദ്ദേഹവുമായുള്ള അഭിമുഖത്തില്‍ അവര്‍ ചോദിച്ചു, “താങ്കളുടെ സാമ്പത്തിക പദ്ധതികളില്‍ നിന്ന് ഞങ്ങള്‍ക്കെന്ത് പ്രതീക്ഷിക്കാം?” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ മറുപടി ഇതാണ്, “ഈ രീതിയില്‍ പറയാം: ഞാന്‍ മില്‍ട്ടണ്‍ ഫ്രീഡ്മന്റെ ആരാധകനല്ല.” പിന്നീട് അദ്ദേഹം അസംബ്ലി വിളിച്ചുകൂട്ടി. രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണഘടന തിരുത്തിയെഴുതാന്‍ വേണ്ട തുറന്ന രാഷ്ട്രീയ നടപടിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. പിന്നിട് അത് തന്നെയാണ് ബൊളീവയില്‍ സംഭവിച്ചത്, ലാറ്റിനമേരിക്കയില്‍ മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും അത് ആവര്‍ത്തിച്ചു. കാരണം ഈ പദ്ധതികളുടെ എല്ലാം കേന്ദ്രത്തില്‍ ജനാധിപത്യത്തെയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്. കാരണം പണ്ട് ഇടത് പക്ഷം ചെയ്ത തെറ്റുകള്‍ തിരുത്തുന്ന ഒരു പാഠ്യപദ്ധതി പോലെയാണിവ.

അതുകൊണ്ട് തത്വചിന്തകളെ അതിന്റെ പേരില്‍ ചെയ്തുകൂട്ടിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ പേരില്‍ ഉത്തരവാദികളാക്കണെന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. അത് നമ്മേ കൂടുതല്‍ മെച്ചപ്പെടുത്തും. ഇന്നും ഇടതിന്റെ അങ്ങേയറ്റത്തുള്ള ചിലരെങ്കിലും മാവോയുടേയും, സ്റ്റാലിന്റേയും പോള്‍ പോട്ടിന്റേയുമൊക്കെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ വെറും മാര്‍ഗഭ്രംശം എന്ന് വിശേഷിപ്പുന്നരുണ്ടാകാം. യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങള്‍ അരോചകമാണ്, അവര്‍ അവരുടെ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളുമായി ധ്യാനിക്കട്ടേ. ഞാനെന്താണ് ഉദ്ദേശിച്ചതെന്ന് നിങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം അറിയാം.

കുറച്ച് കാലമായി, കുറച്ച് മാസങ്ങളായി, അതേപോലുള്ള കാര്യങ്ങള്‍ വലതിന്റെ വലത്തെ അറ്റത്ത നടക്കുന്നതായി ഞാന്‍ കാണുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് Cato Institute, Reason Foundation തുടങ്ങിയയിടങ്ങളില്‍. ഇതൊരു ഭീതിയാണ്. സ്വതന്ത്ര കമ്പോളത്തേക്കുറിച്ചും, ബുഷ് സര്‍ക്കാര്‍ സ്വതന്ത്ര മനുഷ്യരേക്കുറിച്ചുമുള്ള അവരുടെ വാചാടോപങ്ങളും അവരുടെ അരുമ നയങ്ങളും അത്ര അധികം ഏറ്റുവാങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന യാഥാര്‍ത്യത്തില്‍ നിന്നാണ് ഇത് വരുന്നത്. ഈ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും മോശം വിശ്വാസിയാണ് ബുഷ്. കാരണം Friedmanism തത്ത ചൊല്ലുന്നത് പോലെ പാടുകയും അതേസമയം crony capitalism ത്തിന്റെ പൊട്ടിത്തെറി നടത്തുകയും ചെയ്യുകയാണദ്ദേഹം. അവിടെ സ്വകാര്യ കോര്‍പ്പറേഷമുകള്‍ക്ക് ലേലം കൂടാതെ സര്‍ക്കാരില്‍ നിന്ന് പണം എടുക്കാവുന്ന conveyor belt ഓ ATM മിഷീനോ ആയാണ് ഭരണത്തെ അവര്‍ കാണുന്നത്. പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയക്കാര്‍ക്ക് കുറച്ച് പണം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിലവിന്റെ പേരില്‍ തിരികെക്കൊടുക്കും. ഇത് നമ്മള്‍ കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ കാണുന്നു. ബുഷ്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ഇത്തരക്കാരുടെ പേടിപ്പിക്കുന്ന കൂട്ടമാണ്, കടത്തിന്റെ പൊട്ടിത്തെറി, പിന്നീട് ധനസഹായത്തിന്റെ കുത്തൊഴുക്കും. [അന്ന് ഒബാമ ഇല്ലായിരുന്നു. Mr. Change ഈ പരിപാടികള്‍ കുറേക്കൂടി ശക്തമായി നടത്തുകയാണ്.]

സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വലത്തേയറ്റത്തുള്ളവര്‍ തമ്മില്‍ അകലുകയാണ്. അവര്‍ The Road to Serfdom, Capitalism and Freedom, Free to Choose തുടങ്ങിയ അവരുടെ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളുമായി ധ്യാനത്തിന് പോകുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാനവരെ വലത്തേയറ്റത്തുള്ള ട്രോട്സ്കിയിസ്റ്റുകള്‍ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. കാരണം അവര്‍ അതേ തരത്തിലുള്ള തണുത്തുറഞ്ഞ in-time ഗുണമുണ്ട്. ഇത് 1917 അല്ല. ഇത് 1982 ഉം അല്ല. ഇപ്പോള്‍ ഇടത് പക്ഷ Trots ന് പഴയപോലെ പണവുമില്ല. അവര്‍ ഇത്തരം പരിപാടി നടക്കുന്നിടത്ത് പത്രം വിറ്റാണ് പണമുണ്ടാക്കുന്നത്. വലത് പക്ഷ Trots ന് ധാരാളം പണമുണ്ട്. വാഷിങ്ടണ്‍ ഡിസിയില്‍ അവര്‍ ബുദ്ധിജീവികളെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഇപ്പോള്‍ അവര്‍ $20 കോടി ഡോളര്‍ ചിലവാക്കി ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയില്‍ Milton Friedman Institute സ്ഥാപിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഇത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ചിന്താഫാക്റ്ററികളെ(think tanks) കുറിച്ചുള്ള കാര്യമാണ്. ഇത്രമാത്രം കോര്‍പ്പറേറ്റ് ധനസഹായത്തോട് സ്വതന്ത്ര കമ്പോള ആശയത്തിന് വിരുദ്ധമായി ഈ ആശയങ്ങളെ ജീവിപ്പിച്ച് നിര്‍ത്തേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ? Milton Friedman Institute നെക്കുറിച്ചാണ് ഞാന്‍ പറഞ്ഞത്. ’90കളില്‍ ഞാനത് കണ്ടതാണ്. എന്നാല്‍ ഇപ്പോള്‍? ശരിക്കും നിങ്ങള്‍ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത് വാങ്ങാന്‍ ആളുകളുണ്ടോ?

ഇതൊരു വലിയ പ്രശ്നമാണെന്ന് ഞാന്‍ കരുതുന്നു. ഈ ആശയപ്രചരണ സംരംഭം സത്യത്തില്‍ ശരിക്കുള്ള വിശ്വാസത്തിനാലാണോ അതോ അത്യാര്‍ത്തിമൂലമോ? കാരണം ഈ ആശയങ്ങള്‍ ലഭകരമല്ല. അതുകൊണ്ട് ഈ ആശയങ്ങള്‍ മറ്റുള്ളവയില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്ഥമാണ്. സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ വലിയ സാമ്പത്തിക കൂട്ടാളി ആയിരുന്നു മതം എന്ന് നിങ്ങള്‍ക്കറിയാമല്ലോ. അതായത് ഇതൊരു പുതിയ സംഭവമൊന്നുമല്ല. എന്നാല്‍ ഈ ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയര്‍ന്നുവരുന്നു. അതിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്താന്‍ വിഷമകരമാണ്. എന്നാല്‍ ഈ വിദ്യാലയം വിശ്വാസത്താല്‍ മുന്നോട്ടു പോകുന്ന ഒന്നാണ്. മഹത്തായ ആശയങ്ങളോടിതിന് അനുരാഗമാണ്.

ആരാണ് ഈ ആശയങ്ങളാല്‍ സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെടുന്നതെന്ന് നാം ഈ അവസരത്തില്‍ പ്രത്യേകിച്ചും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. കമ്പോള മൌലികവാദത്തിന്റെ അവസാന കാലം എന്ന് എല്ലാവരും പറയുന്ന ഈ കാലയളവില്‍ പോലും സര്‍ക്കാര്‍ ഇടപെടരുതെന്ന അടിസ്ഥാന തത്വത്തിന്റെ വഞ്ചനയാണ് ആ ആശയങ്ങളെ ജീവിപ്പിച്ച് നിലനിര്‍ത്തുന്നത്. ഈ തത്വചിന്ത നിഷ്ക്രിയമായി എന്നാണ് എനിക്കുതോന്നുത്. കാരണം അത് ഉപകാരപ്രദമല്ല. എന്നാല്‍ അത് വീണ്ടും തിരികെയെത്തും.

Friedmanite ന്റെ കരുത്തുള്ള ചിന്താ ഫാക്റ്ററിയായ Heritage Foundation കഴിഞ്ഞ ദിവസം സര്‍ക്കാര്‍ നല്‍കുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായത്തെ അനുകൂലിച്ചുകൊണ്ട് പ്രതികരിക്കുന്നത് കണ്ടു. ധനസഹായം അവശ്യമാണെന്നാണ് അവരുടെ അഭിപ്രായം. പൊതു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയില്‍ ധനസഹായം ഒരു പ്രശ്നം ആണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. സ്വകാര്യമായ ഒരു പ്രതിസന്ധിയെ, അതായത് അവരെ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന Wall Street ന്റെ പ്രശ്നം, എല്ലാവരേയും ബാധിക്കുന്ന ഒരു പൊതു പ്രശ്നമാക്കുകയാണ് ധനസഹായം ചെയ്യുക.

Heritage Foundation അവരുടെ വിശ്വാസത്തെ പുനര്‍കണ്ടെത്തല്‍ നടത്തുകയാണ്. അങ്ങനെ കണ്ടെത്തി കണ്ടെത്തി വീണ്ടും പറണം അമേരിക്കയുടെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ മെച്ചമാക്കാനുള്ള ഒരേയൊരു വഴി നികുതി ഇളവ്, നിയന്ത്രണ ഇളവ് തുടങ്ങിയവ മാത്രമാണെന്ന്. ക്ഷമിക്കണം, നമുക്ക് Social Security താങ്ങാനാവുന്നില്ല, അതുകൊണ്ട് അത് സ്വകാര്യവത്കരിക്കുകയാണ്. കരണം നമുക്ക് വലിയൊരു കടം വീട്ടാനുണ്ട്. അതായത് തത്വചിന്ത ചത്തിട്ടില്ല. Friedmanism ന് വേണ്ടി പണിയാന്‍ പോകുന്ന ഈ സ്‌മാരകം യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ അത് വീണ്ടും ഉയര്‍ത്തെഴുനേല്‍ക്കും എന്ന് ഉറപ്പിക്കാന്‍ വേണ്ടിയുള്ളതാണ്.

അതുകൊണ്ട് Friedmanismത്തെ ക്കുറിച്ചും ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിസന്ധിയില്‍ അതിന്റെ പങ്കിനെക്കുറിച്ചും പറയാന്‍ ഞാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അത് നേരായ ബന്ധമാണ്. Milton Friedman നെ ഉദാരവത്കരണത്തിന്റെ(deregulation) ഗുരുവായിട്ട് എല്ലാവരും അംഗീകരിച്ചതാണ്. സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ നാം ഇന്നു കാണുന്ന ചൂതാട്ട കേന്ദ്രമാക്കിയത് ആ തത്വസംഹിതകളാണ്. Milton Friedman ന് അതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി അറിയാം. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത് “ചരിത്രം ഒരു തെറ്റായ വഴി തെരഞ്ഞെടുത്തു,” എന്നാണ്. അഗസ്റ്റോ പിനോഷെ(Augusto Pinochet)ക്കുള്ള ഒരു കത്തില്‍ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ എഴുതി. “താങ്കളുടെ രാജ്യത്തും അതേപോലെ എന്റെ രാജ്യത്തും ചരിത്രം ഒരു തെറ്റായ വഴി തെരഞ്ഞെടുത്തു.” മഹാ മാന്ദ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്(Great Depression) അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. ചിലിയില്‍ import substitution ഉം developmentalism ഉം. അമേരിക്കയില്‍ അദ്ദേഹം കൃത്യമായി ഉദ്ദേശിച്ചത് New Deal ആണ്.

1934 ലെ New Deal, Glass-Steagall പോലുള്ള നിയമങ്ങള്‍ക്കെതിരായ ശക്തിയായിരുന്നു Chicago School of Economics. കമ്പോള തകര്‍ച്ചയേ തുടര്‍ന്ന് ജനങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യം ഇല്ലാതാകുന്നത് കണ്ടിട്ട് സര്‍ക്കാര്‍ കൊണ്ടുവന്ന ലളിതവും, വിവേകമുള്ളതുമായ സംരക്ഷണ മതില്‍ പോലുള്ള നിയമങ്ങളായിരുന്നു അവ. നിങ്ങള്‍ക്ക് ഒരു നിക്ഷേപ ബാങ്കാവണമെങ്കിലോ(investment bank), നിങ്ങള്‍ക്ക് ചൂതുകളിക്കണമെങ്കിലോ നിങ്ങളുടെ നിക്ഷേപകരുടെ പണം ഉപയോഗിച്ച് ചൂതുകളിച്ചോളൂ. എന്നാല്‍ സര്‍ക്കാര്‍ നിങ്ങളെ സഹായിക്കില്ല. എല്ലാം നിങ്ങളുടെ റിസ്കാണ്. നിങ്ങള്‍ പരാജയപ്പെടാം. നിങ്ങള്‍ക്ക് ഒരു വാണിജ്യ ബാങ്കാവണമെങ്കില്‍(commercial bank) ഞങ്ങള്‍ നിങ്ങളെ സഹായിക്കാം. നിക്ഷേപങ്ങള്‍ക്ക് ഇന്‍ഷുറന്‍സ് നല്‍കാം. പക്ഷേ നിങ്ങളെടുക്കുന്ന റിസ്ക് പരിമിതമാകണം. നിങ്ങള്‍ക്ക് ചൂതുകളിക്കാനാവില്ല. നിങ്ങള്‍ക്ക് നിക്ഷേപബാങ്കാവാനാവില്ല. നിക്ഷേപബാങ്കിനേയും ഉപഭോക്തൃ ബാങ്കിനേയും വേര്‍തിരിക്കുന്ന ഒരു സുരക്ഷാമതില്‍ ആയിരുന്നു ഈ നിയമങ്ങള്‍.

ഇപ്പോള്‍ നോക്കൂ, എങ്ങനെയാണ് സാമ്പത്തിക തകര്‍ച്ച പരിഹരിക്കാന്‍ പോകുന്നത്? ലയനത്തിന്റെ ഒരു തിരമാലയായിരുന്നു നാം ബാങ്കിങ് രംഗത്ത് കണ്ടത്. ബാങ്കുകള്‍ കൂടുതല്‍ കൂടുതല്‍ വലുതായി. ജപ്പാനേ പോലെ അമേരിക്കക്കും ഭാവിയില്‍ മൂന്ന് ബാങ്കുകളേയുണ്ടാവൂ എന്നാണ് Financial Times പ്രവചിക്കുന്നത്. അവിടേക്കാണിത് പോകുന്നത്. ആ ബാങ്കുകളെല്ലാം തന്നെ തകരാനാവാത്ത വിധം വലുതാണ് (too big to fail). അങ്ങനെ അവക്കെല്ലാം ഇങ്ങനെ ഒരു അന്തര്‍ലീനമായ ഉറപ്പ് കിട്ടിയിരിക്കുന്നു. ഇത് Fannie and Freddie ന് മാത്രമല്ല. അമിത പ്രാധാന്യമുള്ള എന്ത് കാര്യമായാലും അവക്കെല്ലാം ഈ അന്തര്‍ലീനമായ ഉറപ്പ് കിട്ടിയിരിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് നാം ഇന്ന് കാണുന്നതിനെല്ലാം ഉത്തരവാദിയായ നിയമള്‍ നിയമ നിര്‍മ്മാണസഭയില്‍ നിര്‍മ്മിച്ചത് Phil Gramm ആണ്. എല്ലാവര്‍ക്കും Phil Gramm നെ അറിയാം. അദ്ദേഹം വളരെ പ്രസിദ്ധനാണ്. McCain ജയിച്ചാല്‍ അദ്ദേഹമായിരിക്കും Treasury Secretary എന്നാണാളുകള്‍ പറയുന്നത്. ഞാന്‍ അദ്ദേഹത്തേക്കുറിച്ച് പറയാന്‍ കാരണം, അദ്ദേഹം Milton Friedman ല്‍ ഉന്മത്തനാണ് എന്നതുകൊണ്ടാണ്. നിങ്ങള്‍ക്കതറിയാമായിരിക്കും. 1999 ല്‍, അദ്ദേഹം Glass-Steagall നിയമത്തെ ഇല്ലാതാക്കിയ അതേ വര്‍ഷം, അദ്ദേഹം കോണ്‍ഗ്രസ്സിനെക്കൊണ്ട് Friedman ന് Medal of Honor സമ്മാനിപ്പിച്ചു. 1996 ല്‍ അദ്ദേഹം പ്രസിഡന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് പങ്കെടുത്ത സമയത്ത് McCain ആയിരുന്നു പ്രചാരണത്തിന്റെ തലവന്‍. അന്ന് “സാമ്പത്തിക നയങ്ങളുടെ ഉപദേശിയായി ഒരാളെ തെരഞ്ഞെടുക്കാന്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടാല്‍ താങ്കള്‍ ആരെ തെരഞ്ഞെടുക്കും?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് Phil Gramm സംശയമില്ലാതെ പറഞ്ഞ മറുപടിയാണ് “Dr. Milton Friedman.” അതുകൊണ്ട് നാം കണുന്നത് ഉദാരവത്കരണവും Friedmanism വും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ്.

ഈ തത്വചിന്തയുമായി ആകൃഷ്ടരായ രാഷ്ട്രീയക്കാര്‍ക്ക് വേറൊരു പ്രത്യേകത കൂടിയുണ്ട്. റീഗണ്‍ ആയിരുന്നു ഈ തത്വചിന്ത ആദ്യമായി സ്വീകരിച്ചത്. Friedman ന്റെ ഭാഷയില്‍ നിക്സണ്‍ വലിയ പരാജയമായിരുന്നു. നിങ്ങള്‍ക്കതറിയാം. നിക്സണെ തെരഞ്ഞെടുത്തപ്പോള്‍ അത്യധികം സന്തോഷം തോന്നിയിരുന്നു എന്ന് തന്റെ ആത്മകഥയില്‍ അദ്ദേഹം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അതായത് റിച്ചാര്‍ഡ് നിക്സണോളം ആ തത്വചിന്തയുമായി ചേര്‍ച്ചയുള്ള മറ്റൊരു അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റിനേക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് ചിന്തിക്കാനേ കഴിഞ്ഞില്ല. എന്നാല്‍ നിക്സണ്‍ ഭരിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളില്‍ ജയിക്കണം എന്ന ആഗ്രഹം ഉണ്ടായി. അദ്ദേഹം കൂലി, വില നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ കൊണ്ടുവന്നു. കലി കൊണ്ട് തുള്ളിയ അദ്ദേഹം നിക്സണെ ആധുനിക അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സോഷ്യലിസ്റ്റായ പ്രസിഡന്റ് എന്ന് മുദ്രകുത്തി. അതുകൊണ്ട് റീഗണാണ് Friedman ന്റെ മുതലാളിത്ത, സ്വാതന്ത്ര്യ ആശയങ്ങളുടെ പകര്‍പ്പുമായി തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ നേരിട്ടതും Friedmanism ആദ്യമായി പ്രാവര്‍ത്തികമാക്കിയ ആളും.

McCain ന് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം അറിയില്ല എന്നാണ് എല്ലാവരും പറയുന്നത്. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചരണത്തിലെ സാമ്പത്തിക വശം കാര്യമാക്കേണ്ടതില്ല എന്നും അവര്‍ പറയുന്നു. എന്നാല്‍ എനിക്ക് തിരിച്ചാണ് തോന്നുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദ്ധതികള്‍ നോക്കൂ. സോഷ്യല്‍ സെക്യൂരിറ്റി സ്വകാര്യവത്കരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ 100 ദിവസത്തിനകം നികുതിദായകരെ സഹായിക്കാത്ത എല്ലാ സര്‍ക്കാര്‍ പരിപാടികളും പരിഷ്കരിക്കുകയോ നിര്‍ത്തലാക്കുകയോ ചെയ്യും. 100 ദിന സാമ്പത്തിക shock therapy പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം അറിയില്ല എന്നത് ശരിയാണ്. Sarah Palin ന് അതിലും കുറച്ച് കുറവ് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രമേ ആറിയാവൂ. അത് അവരെ കൂടുതല്‍ അപകടകാരികളാക്കും.

റീഗണേക്കുറിച്ചുള്ള ചീത്തക്കാര്യങ്ങള്‍ പറഞ്ഞ് നിങ്ങളേ ഞാന്‍ അവഹേളിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നാം. എന്നാല്‍ ഇതൊരു യാദൃച്ഛികതയല്ല. ഒരു സിനിമാ നടന്‍ പ്രസിഡന്റ്റ് ഈ ആശയങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുന്നു. ഒരു body-builder ഗവര്‍ണര്‍ പറയുന്നു, “Dr. Friedman എന്റെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു”. Freedom to Choose ന്റെ മുഖവുരയായി അര്‍നോള്‍ഡ് ഷ്വാര്‍ട്സെനഗര്‍( Arnold Schwarzenegger) പറഞ്ഞത്. സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര ബന്ധമില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയക്കാരുമാത്രമല്ല ഈ തത്വചിന്തകള്‍ സ്വീകരിച്ചത്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരം കിട്ടിയ എങ്ങനെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പ്രവര്‍ത്തിപ്പിമെന്ന് ഒരു വിവരമില്ലാത്ത സൈനിക ഏകാധിപകിയായ പിനോഷെ വരെ വരും ആ കൂട്ടം. അതുകൊണ്ട് അവര്‍ക്ക് പൂര്‍ണ്ണമായി ഈ തത്വചിന്തയുമായി ചേരാനായി. സര്‍ക്കാര്‍ പരിഹാരമല്ല, സര്‍ക്കാരാണ് പ്രശ്നം. ഇതാണ് അവരുടെ സിദ്ധാന്തം. എല്ലാം കമ്പോളത്തിന് വിട്ടുകൊടുക്കൂ. ഒന്നും ചെയ്യേണ്ട്. ചെയ്തതെല്ലാം തിരുത്തൂ. വഴിയില്‍ നിന്ന് മാറൂ. എല്ലാം ഞങ്ങള്‍ക്ക് വിട്ടുതരൂ.

ഈ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടം പല രീതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കും. ഉദാരവത്കരണമല്ലാതെ Friedmanism ത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനയാണ് സ്വകാര്യവത്കരണം. എല്ലാറ്റിന്റേയും സ്വകാര്യവത്കരണം. Capitalism and Freedom ല്‍ അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹപ്പട്ടിക നിരത്തുന്നുണ്ട്. പോസ്റ്റോഫീസ് മുതല്‍ ദേശീയ പാര്‍ക്ക്കള്‍ വരെ. സ്വകാര്യവത്കരണത്തില്‍ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ദീര്‍ഘകാലത്തെ ഫലം എന്തായിരിക്കുമെന്ന് ചിന്തിക്കുന്നത് താല്‍പ്പര്യമുള്ള കാര്യമാണ്.

സര്‍ക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യം ലാഭം വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങളുണ്ടാക്കുക എന്ന ആശയവുമായി വളരേറെ ബന്ധമുള്ളതാണ് കുമിളകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയം. നിങ്ങള്‍ വഴിയില്‍ നിന്ന് മാറൂ. പണമുണ്ടാക്കുന്നതെന്തും നല്ലതാണ്. യഥാര്‍ത്ഥ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയില്‍ നിന്ന് അകന്നതായാലും അത് നല്ലതാണ്. കുമിള വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് നിങ്ങളുടെ GDPയും വലുതാകും. അടുത്ത കുമിള dotcom ല്‍ നിന്ന് ഭവന രംഗത്തെത്തിയ കുഴിള ഇനി infrastructure ലേക്കാണ്.

പ്രതിസന്ധിയാണ് Friedmanism ത്തെ തന്നത്താനെ ശരിയാ പ്രവചനം ആക്കിയത്. കാരണം നിങ്ങള്‍ പൊതു മണ്ഡലത്തെ അവഗണിച്ചു. കത്രീന കൊടുംകാറ്റ് സമയത്ത് ന്യൂ ഓര്‍ലീന്‍സില്‍ നാം അത് കണ്ടതാണ്. തീവൃ കാലാവസ്ഥയും ദുര്‍ബലമായ infrastructure ഉം തമ്മിലുള്ള സംഘട്ടനത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ദുരന്തമുണ്ടായത്. എന്നാല്‍ അതിനെ ഉപയോഗിച്ച് പൊതു മണ്ഡലത്തെ മൊത്തത്തില്‍ ഇല്ലാതാക്കാനാണ് ശ്രമിച്ചത്. ഇന്‍ഷുറന്‍സ് ഇല്ലാത്തവരെ ചികിത്സിക്കുന്ന Charity Hospital അടച്ചുപൂട്ടി. പൊതു ഭവന പദ്ധതികള്‍ ഇല്ലാതാക്കി. “ഞങ്ങള്‍ക്ക് ഭവന പദ്ധതികള്‍ ശുദ്ധിയാക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ ദൈവം അത് ചെയ്തു,” എന്നാണ് റിപ്പബ്ലിക്കന്‍ കോണ്‍ഗ്രസ്സ് പ്രതിനിധിയായ Richard Baker പറഞ്ഞത്.

രക്ഷകര്‍ത്താക്കള്‍, അദ്ധ്യാപകര്‍, വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ എന്നിവരെല്ലാം കത്രീനയോടെ കൂടി രാജ്യം മുഴുവന്‍ ചിതറിപ്പോയി. വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലപരിഷ്‌കരണം നടത്താനുള്ള നല്ല ഒരു അവസരമാണ് ഇത് എന്ന് Wall Street Journal ലെ ലേഖനത്തില്‍ Milton Friedman എഴുതി. ഇപ്പോള്‍ അത് ഒരു രസീത് വ്യവസ്ഥയായി(voucher system).

New Orleans ല്‍ നാം കണ്ട ആ പൊതു മണ്ഡല നീരസം ഒരു ദേശീയ പ്രശ്നമാണ്. അവിടെ infrastructure കുറവ് $1.5 – $2 ട്രില്യണ്‍ ഡോളറാണെന്നാണ് American Society of Civil Engineers പറയുന്നത്. റോഡും പാലങ്ങളുമൊക്കെ സുരക്ഷിതമായ നിലയിലേക്കെത്തിക്കാനുള്ള ചിലവാണിത്. പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തത്തോടെ ഇതുവരെ നടത്തിയ പദ്ധതികള്‍ അടിസ്ഥാന infrastructure നെ സ്വകാര്യവത്കരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ചിക്കാഗോയില്‍ നിങ്ങള്‍ക്കതറിയാം. ഒന്ന് വിമാനത്താവളം ആണ്.

ഇന്ന് നടന്ന ഒരു താല്‍പ്പര്യമുള്ള ഒരു സംഭവമുണ്ട്. infrastructure സ്വകാര്യവത്കരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണമാണത്. Pennsylvania Turnpike സ്വകാര്യ കമ്പനികളുടെ ഒരു കൂട്ടത്തിന് 75 കൊല്ലത്തെ പാട്ടത്തിന് കൊടുക്കാന്‍ പോകുകയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ ആ കരാര്‍ വിജയിച്ചില്ല. അതിന് കാരണം ആ കൂട്ടത്തിലെ പ്രധാന കമ്പനി Citigroup ആയതുകൊണ്ടാണ്. തകരാന്‍ പാടില്ലാത്ത അവശ്യ സേവനങ്ങള്‍ സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് ഇത്രയേറെ കുഴപ്പങ്ങളൊക്കെ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു കൂട്ടര്‍ക്ക് കൊടുക്കുന്നത് ഭ്രാന്താണ്. സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാരിന്റേയും, ഫെഡറല്‍ സര്‍ക്കാരിന്റേയും മേല്‍ സാമ്പത്തിക സമ്മര്‍ദ്ദം ഏറിവരുകയാണ്. കാരണം ആ സ്വകാര്യ കടങ്ങളൊക്കെ ഇപ്പോള്‍ പൊതു കണക്ക് പുസ്തകത്തിലേക്ക് എഴുതുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഒന്നും അതേപോലെ ഏറ്റെടുക്കാനാവില്ല. (nothing can be taken for granted in this moment.)

വാള്‍സ്റ്റ്രീറ്റ് ധനസഹായ തിരിച്ചടിയുടെ മുഹൂര്‍ത്തത്തില്‍ നാം കാണുന്നത് Friedmanismത്തിന്റെ പൈതൃകമാണ്. ആ തിരിച്ചടി കാരണം കോണ്‍ഗ്രസ്സില്‍ നിയമം പരാജയപ്പെട്ടു. അത് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കും. ഓഹരിക്കമ്പോളത്തിലെ ഏറ്റവും മോശം ദിവസമായ ഇന്നലെ ജനം വളരേറെ പേടിച്ചിരുന്നു. അവര്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് പ്രതിനിധികള്‍ക്കൊരു സന്ദേശം കൊടുത്തു. ജനത്തെ വിശ്വസിക്കാന്‍ കൊള്ളാത്തവരാണെന്ന് എളുപ്പത്തില്‍ പറയാം. അവരെ സമ്പദ്‌ഘടനയില്‍ ഒരു അഭിപ്രായവും പറയാനനുവദിക്കരുത്, എന്നാകും ഒരു പക്ഷേ Milton Friedman പറയുക. ഇത് വിശിഷ്‌ടമാക്കലിന്റേയും സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ ഒരു കടുത്ത ശാസ്ത്രമാക്കലിന്റേയും ഭാഗമാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന് അതീതമാണ് സമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം എന്നാണ് അതുമൂലം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത്. അത് ചര്‍ച്ചക്കുള്ള വിഷയമല്ല, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാല്‍ച്ചുവട്ടിലുമല്ല.
[കടുത്ത ശാസ്ത്രമായ കാലവസ്ഥയിലെ ആഗോളതപനത്തേക്കുറിച്ച് ചര്‍ച്ച പോരാ എന്നാണ് വലത് പക്ഷം ഇപ്പോളും പറയുന്നത്. എന്നാല്‍ സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രമായ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തേക്കുറിച്ച് ചര്‍ച്ച പാടില്ല! ഇതെല്ലാം വ്യക്തമല്ലേ.]

$70000 കോടി ഡോളര്‍ ധനസഹായം, സൌജന്യപ്പണം, കെട്ടിത്തൂക്കിയിട്ട് ഊഞ്ഞാലാട്ടിയ ബുഷ് സര്‍ക്കാരിന്റെ വീണ്ടും വിചാരമില്ലാത്ത പ്രവര്‍ത്തികളാണ് കമ്പോളത്തില്‍ കഴിഞ്ഞ കുറേ ദിവസങ്ങളായുണ്ടായ അസ്ഥിരതക്ക് കാരണം. ചെയ്യാന്‍ കഴിയുമെന്ന് ഒരു ഉറപ്പുമില്ലാത്ത അവസരത്തിലാണ് അത് ചെയ്യുമെന്ന് അവര്‍ പറഞ്ഞത്. അതുകൊണ്ട് ഓഹരിക്കമ്പോളം ആ സൌജന്യപ്പണത്തെ അനുസരിച്ച് യാത്രയായി. പിന്നീട് കിട്ടില്ല എന്നറിഞ്ഞപ്പോള്‍ തകര്‍ന്നു. ഇതെല്ലാം നേരത്തെ തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതി പ്രകാരമാണെന്ന് ഞാന്‍ പറയുന്നില്ല. എന്നാലും ഇമ്മാതിരിയുള്ള കേറ്റവും ഇറക്കവും മോശമായ മാനേജ്മെന്റിന്റെ, മോശമായ സര്‍ക്കാരിന്റെ സ്വഭാവമാണ്. അത് ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ എല്ലായിടത്തും കാണാം.

ഇത് തത്വചിന്തയുടെ ഭാഗമാണ്. കാരണം സര്‍ക്കാര്‍ പരിഹാരമല്ല പ്രശ്നം ആണ് എന്ന ആശയത്തിന്റെ മൂര്‍ദ്ധന്യാവസ്ഥയാണ് ബുഷ് സര്‍ക്കാര്‍. അവര്‍ അങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നു. സത്യത്തില്‍ മാനേജ് ചെയ്യുകയും ഭരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. അധിവാസക്കുമിള(housing bubble) പൊട്ടിയത് ആരേയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നില്ല. എന്നാല്‍ ഒരേയൊരു പരിഹാരം Henry Paulson എഴുതിയ രണ്ടരപ്പേജുള്ള പദ്ധതിയാണ്. “എനിക്ക് $70000 കോടി ഡോളര്‍ തരൂ. പിന്നെ എന്നോട് ഒന്നും ചോദിക്കരുത്.” ഇതൊരു പദ്ധതിയേ അല്ല. പേടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരനയ(laissez-faire) പ്രവര്‍ത്തിയാണിത്.

വാള്‍സ്റ്റ്ട്രീറ്റിനെതിരെ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിന്‍ നിന്ന് വലിയ എതിര്‍പ്പ് കോണ്‍ഗ്രസ്സിലെ ആളുകള്‍ കേള്‍ക്കുന്നുണ്ട്. എവര്‍ക്കെന്തിന് ധനസഹായം നല്‍കുന്നു? ഞങ്ങളുടെ അവസ്ഥ കണ്ടില്ലേ എന്നാണ് ജനം ചോദിക്കുന്നത്. ഇത് മുഖ്യധാരയും വാള്‍സ്റ്റ്ട്രീറ്റും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമാണ്. ഇത് നിങ്ങള്‍ക്കറിയാമോ Friedmanism ന്റെ വേറൊരു പരാജയം കൂടിയാണ്. വര്‍ഗ്ഗ ബോധമുള്ള ownership society എന്ന ആശയം ഇല്ലാതാകേണ്ടതാണ്. യൂണിയന്‍ അംഗങ്ങള്‍ തങ്ങളെ ഒരു തൊഴിലാളിയായി കരുതില്ല, കാരണം എല്ലാവര്‍ക്കും അവരുടെ പങ്ക് ഓഹരി ഓഹരിക്കമ്പോളത്തിലുണ്ട്. എല്ലാവര്‍ക്കും ഒരു ഭവനവായ്പയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് അവരെല്ലാം ഉടമസ്ഥന്‍ എന്ന രീതിയില്‍ ചിന്തിക്കും. തലവന്‍ എന്ന രീതിയില്‍ ചിന്തിക്കും. വാടക്കാരന്‍ എന്നതിന് പകരം ഭൂവുടമ എന്ന രീതിയില്‍ ചിന്തിക്കും, തൊഴിലാളികളെ പോലെയല്ല. വര്‍ഗ്ഗം പെട്ടന്ന് പ്രതികാരത്തോടെ അമേരിക്കയിലേക്ക് എത്തിച്ചേര്‍ന്നു. ഈ വിദ്യാലയത്തില്‍ നിന്ന് തുടങ്ങിയ വര്‍ഗ്ഗ സമരമാണ് അതിന് കാരണമായത്.

വാള്‍സ്റ്റ്രീറ്റില്‍ ഇന്ന് കാണുന്നത് ഉദാരവത്കരണവും ഇറ്റുവീഴുന്ന സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന്റേയും(trickle-down economics) മൂര്‍ദ്ധന്യാവസ്ഥയാണെന്ന് മറ്റൊരു ചിക്കാഗോ പയ്യനായ ഒബാമ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് റാലികളില്‍ പറയുന്നത്. തുറന്ന് പറയുന്നില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹം തന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ Friedmanism ത്തിന്റെ ജനഹിതപരിശോധനയാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. മുകളിലുള്ളവര്‍ക്ക് ധാരാളം നല്‍കി, അതില്‍ നിന്ന് ഇറ്റ് വീഴുന്നത് പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വന്‍ കൂട്ടമായി ബഹുഭൂരിപക്ഷം. അത് പരാജയമാണ്. അദ്ദേഹം ഇത് കൂടുതല്‍ പറയുന്നതിനനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് റേറ്റിങ് കൂടുന്നു.

ഭാവിയേക്കുറിച്ച് നമുക്ക് ചില രൂപരേഖകള്‍ കാണാം. 1. McCain വിജയിക്കുന്നു, അത് സാമ്പത്തിക shock therapy തുടങ്ങുന്നു. യക്ഷിക്കഥ പോലെ എങ്ങനെ ഈ radical ആശയങ്ങള്‍ ലോകം മുഴുവന്‍ പരക്കുന്നു എന്നതാണ് The Shock Doctrine പുസ്തകത്തില്‍ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. അത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റേയും ജനാധിപത്യത്തിന്റേയും അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല. പകരം അവക്ക് നടുക്കങ്ങള്‍(shock) വേണം, അതിന് പ്രതിസന്ധി വേണം, അടിയന്തിരാവസ്ഥ വേണം. ഇപ്പോള്‍ പട്ടാള അട്ടിമറിയുടെ ആവശ്യമൊന്നുമില്ല. പണ്ട് ഈ തത്വചിന്തയുടെ ആദ്യ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ പട്ടാള അട്ടിമറിയിലൂടെ ആയിരുന്നല്ലോ നടത്തിയിരുന്നത്. ഒരു സമ്മതിദായകപരമായ ജനാധിപത്യത്തിലെ മോശം സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി, ഒരു മോശം hyperinflation പ്രതിസന്ധി തുടങ്ങിയവയുള്ള സമയത്ത് രാഷ്ട്രീയക്കാരെ കൊണ്ട്, “തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് ഞങ്ങള്‍ പറഞ്ഞത് ക്ഷമിക്കണം. ചര്‍ച്ച, സംവാദം തുടങ്ങിയ സാധാരണ രീതിയുപയോഗിച്ച് തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാന്‍ കഴിയാത്തതില്‍ ക്ഷമിക്കണം. നമുക്ക് മുന്നോട്ട് പോകണം. ഒരു അത്യാഹിത സാമ്പത്തിക സംഘത്തെ രൂപീകരിച്ച് നമുക്ക് shock therapy നടത്തണം,” എന്ന് പറയിപ്പിക്കുക, International Monetary Fund ന്റേയും World Bank ന്റേയും സഹായം സ്വീകരിക്കുക. അത്രമാത്രം. [ഇതല്ലാതെ വേറെ വഴിയില്ല എന്നും അവരെക്കൊണ്ട് പറയിപ്പിക്കുന്നു]

പ്രതിസന്ധിയുടെ ഉപയോഗം Milton Friedman മനസിലാക്കിയിരുന്നു. 1982 ലെ Capitalism and Freedom പതിപ്പില്‍ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “യഥാര്‍ത്ഥത്തിലുള്ളതോ അല്ലാത്തതോ ആയ പ്രതിസന്ധിക്ക് മാത്രമേ യഥാര്‍ത്ഥ മാറ്റങ്ങള്‍ കൊണ്ടുവരാന്‍ കഴിയൂ. ചുറ്റുപാടും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആശയങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാവും ആ പ്രതിസന്ധിയുണ്ടാകുമ്പോള്‍ എടുക്കുന്ന നടപടികള്‍. നമ്മുടെ അടിസ്ഥാന കടമ എന്നത്: ഇപ്പോഴുള്ള നയങ്ങള്‍ക്ക് പകരം ബദല്‍ നയങ്ങള്‍ വികസിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. രാഷ്ട്രീയമായി അസാദ്ധ്യം എന്ന് കരുതുന്നവ രാഷ്ട്രീയമായി അനിവാര്യം എന്ന അവസ്ഥ വരുന്നത് വരെ ഇവയെ ജീവിപ്പിച്ച് നിര്‍ത്തുക.”

ഈ സ്വതന്ത്ര കമ്പോള പ്രൊജക്റ്റില്‍ പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രയോജനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാന്‍ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. അത് വളരെ ജനാധിപത്യ വിരുദ്ധമാണ്. അത് എന്ന് ചുറ്റും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആശയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധിക്കാന്‍ പ്രേരിപ്പിച്ചു. കഴിഞ്ഞ കുറേ ആഴ്ച്ചകളായി Grover Norquist, Newt Gingrich, Republican Study Committee, തുടങ്ങിയവരെ ഞാന്‍ സൂഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു. എനിക്ക് “ചുറ്റും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആശയങ്ങള്‍” കാണാനായി. ഈ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ മദ്ധ്യത്തില്‍ അവര്‍ പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ആശയങ്ങളാണ് അത്. അതില്‍ ധാരാളം സുപരിചിതമാണ്. എന്നാല്‍ അവ പുതു പൊതികളിലാണെന്ന വ്യത്യാസമേയുള്ളു. capital gains നികുതി ഇല്ലാതാക്കുക, Enron തകര്‍ച്ചക്ക് ശേഷമുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ ഇല്ലാതാക്കുക, mark-to-market accounting ഇല്ലാതാക്കുക. വേറൊരു രീതിയില്‍ പറഞ്ഞാല്‍ കൂടുതല്‍ ഉദാരവത്കരണം, പൊതു ഖജനാവില്‍ കുറച്ച് മാത്രം പണം. കൂടുതല്‍ നികുതി ഇളവുകള്‍, $11800 കോടി ഡോളറിന്റെ നികുതിഇളവ്, കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്താണ് കോണ്‍ഗ്രസ്സില്‍ പരാജയപ്പെട്ട നിയമം സെനറ്റില്‍ കൊണ്ടുവരുന്നത്. ചിലത് നല്ലതാണ്, ചിലത് ചീത്തയാണ്. എന്നാല്‍ ഇത് പ്രതിസന്ധി വഷളാക്കുകയേയുള്ളു.

നമുക്കറിയാം പ്രതിസന്ധിഘട്ടം വരുന്നു എന്ന് നമുക്കറിയാം. എങ്ങനെ അതിനോട് പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നതാണ് ചോദ്യം. കുറേക്കൂടി നല്ല ആശയങ്ങള്‍ ചുറ്റിനും ചിതറിക്കിടക്കണം എന്നെനിക്ക് തോന്നുന്നു. പല പ്രാവശ്യം recycle ചെയ്ത പഴയ അതേ ആശയങ്ങളാണ് Milton Friedman Institute കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്നത്. പൊതു പ്രതിസന്ധി അത് കൂടുതല്‍ വഷളാക്കും. അടുത്ത പ്രതിസന്ധിയുടെ സമയമാകുമ്പോഴേക്കും ഈ പഴയ ആശയങ്ങള്‍ വീണ്ടും ചുറ്റിനും ചിതറിക്കിടക്കുന്നത് ഉറപ്പിക്കുകയാണ് ഇവരുടെ ലക്ഷ്യം. അത് തന്നെയാണ് ധാരാളം വലത് പക്ഷ think tankകളുടേയും ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിലെ ലക്ഷ്യം. Institute ഉം അതിന് വേണ്ടിയാണ്. ഈ സര്‍വ്വകലാശാലയിലെ നല്ല മനസ്സുകളെ പാഴാക്കിക്കളയുകയാവും അത് ചെയ്യുക. ഇത് നിങ്ങളെ പാഴാക്കുകയാണ്. കാരണം കാലാവസ്ഥാ മാറ്റം ഉള്‍പ്പടെ എല്ലാ പ്രതിസന്ധികള്‍ക്കും പരിഹാരവും പ്രവര്‍ത്തിയും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വ്യവസ്ഥ തകര്‍ന്നതാണെന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ് ഇവ നല്‍കുന്നത്. അതിന് ശരിയായ പരിഹാരം കാണാതെ നാം ലാഭകരമായ തത്വചിന്തകള്‍ ഈ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്കെടുത്തിടുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് നമുക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട ആശയങ്ങള്‍ ചിതറി കെടക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഒബാമ സര്‍ക്കാരിന്റെ മുമ്പില്‍ വിതറിയിടാന്‍ കൂടുതല്‍ നല്ല ആശയങ്ങള്‍ വേണം. ഒബാമ ഓഫീസില്‍ എത്തുന്നതോടെ “Yes, you can” മാറി “No, you can’t; we’re broke.” ആകാം. ഹരിത തൊഴില്‍ ഇല്ലാതാവാം, ബദല്‍ ഊര്‍ജ്ജം ഇല്ലാതാകാം, എല്ലാവര്‍ക്കും ആരോഗ്യസുരക്ഷ ഇല്ലാതാകാം. ഒബാമയുടെ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ പരിപാടിക്ക് $8000 കോടി ഡോളര്‍ വേണം. AIG ക്ക് കൊടുത്ത ധനസഹായം $8500 കോടി ഡോളറാണ്. അവര്‍ ആ പണം ചിലവാക്കുകയാണ്. അവര്‍ ആ വാഗ്ദാനങ്ങള്‍ കളയുകയാണ്. “No, you can’t,” എന്ന് പറയുന്ന ആളുകള്‍ ഈ പ്രതിസന്ധി ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യാശയെ ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്. സാദ്ധ്യതകള്‍ ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്.

ചിക്കാഗോ സര്‍വ്വകലാശാലയിലെ സമര്‍ത്ഥനായ ചെറുപ്പക്കാരായ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രജ്ഞരാകുക എന്നത് ഉത്‌കൃഷ്‌ടമായ കാര്യമാണ്. ഞങ്ങള്‍ക്ക് നിങ്ങളേ വേണം. നമുക്ക് തുറന്ന മനസ് വേണം. നമുക്ക് അയവുള്ള മനസ് വേണം. കഴിയുന്നത്ര സൃഷ്ടിപരമാകണം. Milton Friedman Institute പേരിലും അര്‍ത്ഥത്തിലും വളരെ പഴകിയ കഴിഞ്ഞ് പോയ ആശയങ്ങളെയാണ് പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. അത് അമൂര്‍ത്തമായ അവസ്ഥയില്‍ നില്‍ക്കുന്നത് കാണാന്‍ രസകരമാണ്. അത് വാഗ്ദാനങ്ങളും സാധ്യതകളും എന്ന നില്‍ക്കുന്നത് കാണാന്‍ രസകരമാണ്. എന്നാല്‍ നാം ആ കാലം തരണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. നിങ്ങള്‍ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലേക്ക് തീര്‍ത്ഥാടനത്തിന് പോകരുതേ… ഞങ്ങളോടൊപ്പം യഥാര്‍ത്ഥ ലോകത്തിലേക്ക് ചേരൂ.

— സ്രോതസ്സ് democracynow

Naomi Klein, author of The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism. She was speaking at the University of Chicago against the naming of the economics institute there, the Milton Friedman Institute, invited by a group of faculty.

ഒരു മറുപടി കൊടുക്കുക

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  മാറ്റുക )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  മാറ്റുക )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  മാറ്റുക )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  മാറ്റുക )